Aan het begin van een nieuw decennium kan ik de neiging om vooruit te kijken niet onderdrukken. Daarbij is een interessante vraag hoe historici over vele jaren zullen terugkijken op deze periode.
In principe kun je stellen dat de 20e eeuw in 1989 eindigde bij de Val van de Muur. Het was het einde van een eeuw waarin veel vooruitgang werd geboekt, maar waar toch vooral ook de romantische kijk op het leven van begin 20e eeuw een stevige knauw kreeg met twee wereldoorlogen en vele levensberovende regimes. Het einde van die 20e eeuw luidde dan ook een periode van hoop en hernieuwd vooruitgangsgeloof in. Sommige gingen zelfs zo ver om het einde van de geschiedenis te claimen.
Die optimistische periode kwam in 2001 ruw ten einde op 11 september. Hoe toevallig ook kun je die periodes aan Amerikaanse presidenten koppelen. Van Clinton naar George W. Bush was daadwerkelijk een schok in de geschiedenis.
In Nederland zijn politici duidelijk minder uitgesproken. Van Kok naar Balkenende voelt minder als een schok. Maar een vergelijkbare tendens in de Nederlandse politiek van hoop naar rauwe realiteit is zeker te zien en te voelen. In Nederland werd die tendens uitvergroot door Fortuyn met zijn ‘Puinhopen van 8 jaar Paars’. Wat in de Nederlandse politiek zeker een decennium van verwarring inluidde, verergerd door de moorden op Fortuyn en Van Gogh.
De grootste vraag is nu: wordt de periode 2001-2009 gecontinueerd of blijkt het een kort intermezzo te zijn van een nieuwe eeuw die in 1989 begon? In Amerika is in ieder geval een nieuwe president opgestaan die lijkt te willen kiezen voor die nieuwe eeuw en afsluiting van een verwarrend decennium. Helaas zie ik in Nederland een dergelijk politicus nog niet…
Desalniettemin heb ik het vertrouwen dat ook in Nederland een einde gaat komen aan de verwarring; aan de navelstaarderij; aan het gevoel dat de buitenwereld geweerd moet worden als grote bedreiging van de Nederlandse cultuur. Als 2012 dan een jaar van eind der tijden zou worden, laat het dan een eind van deze verwarde tijden zijn. Noem me naïef. Maar liever een naïeve idealist die gelooft in betere tijden dan een cynicus die niet verder wil. Laat dat dan maar mijn goed voornemen voor 2010 zijn. En meteen mijn beste wensen voor dit nieuwe decennium.
Lijkt me leuk om daar eens een boom over op te zetten. Het verschil tussen Clinton, Bush en Obama zou in de praktijk (waar geschiedkundigen doorgaans naar kijken) wel eens minder groot kunnen zijn dan wij hopen.
Wellicht hebben we in Nederland meer aan politici die zich met hun werk (visie!) bezighouden in plaats van te trachten het meningrijke volk te plezieren.
Laten we daarnaast een begin maken met het verder terugdringen van de verfoeide natiestaat. Die heeft niets te maken met identiteit, maar alles met conflicten en kunstmatige tegenstellingen tussen mensen.
Reactie van Ton Gestman — 1 Januari 2010 @ 15:38
Bas,
Ik hoop dat je gelijk hebt. Op afstand, vanuit Nairobi bezien, is de Nederlandse politiek alleen maar bezig met akkefietjes, kleine incidentjes en spoeddebatjes. En als het gaat over grotere zaken is het altijd intern Nederlands, zoals AOW. Belangrijk, maar ik mis volledig een echte discussie over meer mondiale thema´s en de uitdagingen voor de komende 20 jaar rondom voedselcrisis, energiecrisis, armoedecrisis, klimaatcrisis en de onderlinge verbondenheid van deze vraagstukken. Buitenlands beleid komt nergens, en helaas ook bij GL, verder dan kissebissen over Afghanistan en Israel-Palestina conflict.
Optimistisch 2010 gewenst.
Martijn
Reactie van Martijn Dadena — 1 Januari 2010 @ 17:39
Dag Bas,
Voor het nieuwe jaar, het laatste van dit decennium, wens ik je alle goeds. Ik heb met genoegen jouw werk gevolgd, vooral dat met betrekking tot Kopenhagen. Het zou mij niet verwonderen, dat de Amerikaanse opstelling mede beïnvoed werd door de drang eindelijk een fatsoenlijk gezondheidsstelsel tot stand te brengen. Dan moet je geen senatoren uit kolen- of oliestaten tegen je in het harnas jagen. Maar alles gaat voorbij en een flinke schrik na Kopenhagen is goed om mensen wakker te schudden en zich een volgende keer beter en breder voor te bereiden.
Even dacht ik ook, dat er na 1989 nooit meer oorlog zou zijn, maar al twee of drie jaar later waarschuwde ik al, dat men bezig was een nieuwe vijand te creëren. Die heeft men gekregen. De Amerikaanse wapenindustrie heeft in ieder geval weer goed verdiend. Gelukkig zijn er ook nog Amerikaanse burgers, die hun verstand gebruiken als ze naar de stembus gaan. Dat geeft de burger moed.
En wat dat decennium betreft. Het nulpunt van onze jaartelling is de veronderstelde geboorte van Jezus van Nazareth. Toen begon het jaar één. Het eindigde, toe er één jaar voorbij was. Zo eindigde het jaar 2000 toen er tweeduizend jaar voorbij waren. Toen begon het jaar 2001 en sindsdien zijn er negen jaar voorbij. Het decennium eindigt dus als het jaar 2010 eindigt. Nu maar eens kijken of onze beschouwingen over een jaar nog kloppen.
Veel succes met je werk!
John Jorna
Reactie van John Jorna — 1 Januari 2010 @ 19:41
@Ton Dat Amerikaanse presidenten ook gebonden zijn aan hun Congres, maakt de verschillen in beleid inderdaad minder groot dan we soms hopen (zie alleen maar Kopenhagen). Maar als iconen zijn ze weldegelijk van belang; al is het alleen maar wat ze uitstralen. Uiteindelijk is een goed politicus meer dan alleen het beleid an sich.
@Martijn Tja; helaas mis ik die insteek ook vaak in de Nederlandse discussies. Laten we het maar op optimisme houden dat dat snel gaat veranderen de komende jaren. Iets met wal en schip he…
@John Laat ik zeggen dat ik maar met de grote menigte meeloop in terug- en vooruit kijken rondom deze jaartallen…. Ik ben ervan overtuigd dat Obama in Kopenhagen meer bezig was met zijn Senaat dan met de wereld in klimaat. Laten we hopen dat 2010 een betere timing zal blijken te zijn voor de verschillende wereldleiders.
Reactie van Bas Eickhout — 2 Januari 2010 @ 12:32